skip to Main Content
Jurassic Coast – World Heritage site in Zuid Engeland

13 mei – 19 mei 2018

klifkust-web

Waarom deze excursie?

  • Unieke geologie langs de hoge kliffen van Dorset
  • Jura-fossielen in overvloed
  • Geologie en oliewinning, uitgelegd door een professional

Inleiding

Wat deze Georeis echt uniek maakt is “de rode draad”. Die bestaat er uit dat veel van de geologische fenomenen die we zien worden geplaatst in het perspectief van oliewinning. Mark Bouman leidt al jarenlang geologen en niet-geologen van Shell rond in deze streek om ze kennis te laten maken met toegepaste geologie. En dat sluit perfect aan bij wat Georeizen wil: u als geïnteresseerde leek of professionele (oud-)geoloog een excursie van hoog niveau aanbieden.
We nemen u mee op een reis die begint in Exmouth en eindigt in Kimmeridge Bay. Stratigrafisch beginnen we in het Perm en reizen via Trias en Jura door naar het Krijt. Op onze weg stoppen we bij allerlei ‘sedimentaire haltes’ zoals allerlei soorten rivierafzettingen, lagunes en mariene afzettingen. De sporen en fossiele resten van dinosauriërs en ammonieten zijn onze getuigen. Uiteraard worden bekende plaatsen als Lyme Regis, Charmouth en Lulworth Cove bezocht.
Het culturele aspect vinden we terug in Exeter, waar we één dag (dinsdag 15 mei) zullen doorbrengen. Exeter is meest zuidwestelijk gelegen Romeinse vestiging van Engeland. Met een ommuurd centrum en een kathedraal met de meeste, verschillende soorten natuursteen van alle kathedralen in Engeland. Ook dat maakt deze reis uniek. Vóór de lunch een rondleiding door de kathedraal en na de lunch een geologische stadswandeling door het historische centrum. Onze thuisbasis is Weymouth, de plek waar in 2012 de Olympische zeilwedstrijden werden gehouden.

GEOLOGIE 

Perm/Trias

De geschiedenis van World Heritage Site langs de kust van Dorset en Oost-Devon begint 250 miljoen jaar geleden in het Trias (tijdvak aangegeven als rood lijntje rechts op het overzicht, onze excursie begint al iets eerder, nl. in het Perm).

Het gebied maakt onderdeel uit van het supercontinent Pangea. De moderne continenten zijn ontstaan na het opbreken van Pangea. Gedurende Perm en Trias lag het gebied in het droge en hete centrum van Pangea. De omstandigheden waren vergelijkbaar met die in het huidige Saoedi Arabië: een woestijnklimaat. In het westen bevond zich een grote gebergteketen die geleidelijk erodeerde. Het erosiemateriaal (zand en grind) werd afgevoerd door rivieren en o.a. afgezet langs de kust van Zuid Engeland. De hoge temperaturen zorgden voor enorme verdamping. De Trias is een zeer belangrijke periode in het ontstaan van het leven; op de grens Perm-Trias vond de grootste massale uitsterving ooit plaats. De overblijvende soorten evolueerden snel en de eerste dinosauriërs en bijzondere reptielen verschenen op aarde.

Jura
Tijdens de Jura, tussen 200 – 140 miljoen jaar geleden, brak Pangea open en werd de Atlantische Oceaan gevormd ten westen van Engeland. De zeespiegel was gemiddeld hoog, het klimaat (sub)tropisch en er waren niet of nauwelijks ijskappen. De gesteenten hier aan de kust werden afgezet in zowel diepe als ondiepe zeeën tot aan kustmoerassen. Zeespiegelstijgingen en -dalingen wisselden elkaar af, herkenbaar aan de diverse gesteentecycli. Tijdens de midden Jura was het zeeniveau gemiddeld laag, de regio leek op de huidige Bahama’s (eilanden omgeven door ondiepe lagunes). Na een fikse zeespiegelstijging eindigt de Jura met een zeespiegeldaling, perfecte omstandigheden voor de vorming van ondiepe tropische zeeën. De aanwezigheid van een enorm oppervlak aan ondiepe zeeën zorgde voor een explosie van ‘nieuw leven’. Alle ecologische nissen werden razendsnel opgevuld; door dinosauriërs op het land en reptielen en ammonieten (familie van de moderne inktvis) in zee.

Krijt
In het Krijt, tussen 140 en 65 miljoen jaar geleden, deed het landschap aanvankelijk sterk denken aan de huidige Arabische Golf: lagunes bedekt met zoutpannen. In het Midden Krijt zorgden bewegingen diep in de aarde voor het opheffen van de gesteentelagen met als resultaat de ‘Great Unconformity’; een zgn. discordantie waarbij bovenliggende gesteentelagen de onderliggende scherp afsnijden. Het groter worden van de oceanen zorgde ook voor een enorme opbloei van microscopisch kleine algen. Hun skeletten zonken naar de zeebodem en vormen de White Chalk, spierwitte kliffen). Het Krijt was ook de periode waarin de eerste bloeiende planten op aarde verschenen. Aan het eind van het Krijt vond er een nieuwe massale uitstervingsgolf plaats; het definitieve einde voor de meeste dinosauriërs en ammonieten.

‘Recente’ gebeurtenissen
Een belangrijke gebeurtenis na het Krijt is de botsing tussen Afrika en Europa waarbij de Alpen werden gevormd, maar ook hier in Dorset waren de gevolgen merkbaar. De lagen werden opgebroken en de scheef gesteld, wat met name goed te zien is bij Lulworth Cove. Een spectaculair effect van de laatste zeespiegelstijging en – dalingen gedurende de ijstijden gaan we zien bij Chesil Beach waar zich een enorme ‘barrière’ van vuursteen heeft gevormd.

Oliegeologie

Wat weinigen zullen weten is dat in dit gebied zich één van grootste olievelden van het vasteland van West Europa bevindt, maar met slechts drie producerende velden in een zeer gelimiteerd gebied. Voor olie heb je om te beginnen ‘source rock’ nodig; een potentiële bron waaruit olie en gas kunnen worden gevormd: kleien en schalies rijk aan organisch materiaal. Als je die begraaft en ‘kookt’ tot een bepaalde temperatuur dan kunnen olie en gas worden gevormd. In vloeibare vorm gaat olie soms migreren in de ondergrond tot het een poreuze en (vooral) permeabele laag vindt, het zogenaamde reservoir gesteente. Als het reservoir gesteente dan ook nog van boven afgesloten wordt door een ondoordringbare laag (een ‘seal’), zijn er al aan een aantal voorwaarden voldaan om een olie-/gasveld te vormen. Of het er dan economisch verantwoord weer uit te halen is, hangt o.a. af van de eigenschappen van het reservoir: hoeveel olie zit er in (o.a. bepaald door de ‘porositeit’) en stroomt de olie gemakkelijk naar de boorput (o.a. bepaald door de ‘permeabiliteit’)?

Op deze excursie gaan we de gesteenten in het veld ook beschouwen als potentiële ‘source rock’ of ‘reservoir’. We bespreken hoe kennis van geologie en geologische processen kunnen helpen bij het voorspellen van interessante ‘boorputten’.

DAGPROGRAMMA

Het programma is in hoofdlijnen bekend maar kan op details nog wijzigen i.v.m. getij en weers­omstandigheden.

Zondag 13-05-2018
Vertrek 8.35 uur van Schiphol, KLM vlucht KL 0915 naar Southampton Airport

Aankomst 8.45 uur en vervoer per bus naar hotel AcQua Beach in Weymouth

Alle overnachtingen in AcQua Beach Weymouth

Maandag 14-05-2018
8.30 uur vertrek (tijd afhankelijk van de getijden). Deze dag staan fluviatiele en ondiep mariene afzettingen uit Perm en Trias centraal. Verwilderde rivier afzettingen, verlanding, kustprofielen. Pangea breekt langzaam open.
Stop 1: Exmouth centrum: Perm breccies
Stop 2: Exmouth strand: Permafzettingen langs strand
Veldlunch op strand
Stop 3: Budleigh Salterton: Triassische rivier- en duin afzettingen met een aantal bijzondere fenomenen
Stop 4: Ladram Bay: Triassische rivierafzettingen

Dinsdag 15-05-2018
Bezoek aan Exeter

8:30 – Vertrek.

De busrit van en naar Exeter zal zo’n anderhalf tot twee uur duren. Dit is afhankelijk van het verkeer op de deels smalle Engelse provinciewegen.

Stop 1 – Bezoek met rondleiding door de beroemde kathedraal.
Stop 2 – Na de lunch is er voor de liefhebbers een geologische stadswandeling waarbij o.a. een bezoek gebracht zal worden aan de spectaculaire muur die het stadscentrum omringt. Er zullen verbanden gelegd worden met de gesteentes die we al in het veld gevonden hebben of de komende dagen nog zullen aantreffen.

Na de wandeling is er nog voldoende tijd om Exeter en zijn directe omgeving op eigen gelegenheid verder te ontdekken tot het moment dat de bus ons terug brengt naar Weymouth.

Woensdag 16-05-2018
8.30 uur vertrek

Vandaag staat de Jura centraal. Met o.a. de wereldberoemde vindplaats van ammonieten in Lyme Regis, de zogenaamde Ammonite Graveyard.

Stop 1 – Lyme Regis. Bij aankomst bezoeken we eerst het Lyme Regis Museum, bekend om z’n rijke fossielen collectie. Erna staat een bezoek gepland aan de beroemde Ammonite Graveyard, waar we een verklaring zullen proberen te zoeken voor de enorme concentratie fossielen op die plek.

Stop 2 – Lunch in Engelse pub (The Cobbs Arms)

Stop 3 – Strandwandeling naar Charmouth. Liefhebbers van ‘fossil hunting’ kunnen hier hun hart ophalen op zoek naar fossielen. De strandwandeling van zo’n drie kilometer (in twee tot drie uur) is voor de liefhebber en kan alleen in de middag gedaan worden, omdat het getijde ons dan gunstig gezind is. Diegenen die liever met de bus willen, sluiten in Charmouth weer aan bij de wandelaars.

Stop 4 – West Bay: deltaische afzettingen. De beroemde kliffen van West Bay waren het decor voor de spannende tv serie Broadchurch.

Stop 5 – Panoramastop langs kustweg met zicht op Chesil Beach barrier.

Donderdag 17-05-2018
8.30 uur vertrek
Stop 1: Osmington Mills: Corallian (Boven Jura)
Snelle facieswisselingen; ideaal studieobject, dus zelf aan de slag en een sectie opnemen langs het strand, uiteraard goed voorbereid. Met een beetje geluk vinden we hier ons eigen olieveld(je)!
Bergschoenen (met enkelsteun) absoluut vereist in verband met de losliggende keien waar overheen geklauterd moet worden.
Lunch in de ‘Smugglers Inn’.

Groeve bij Portland

Na de lunch rijden we naar het schiereiland Portland. Top van Jura (Portland) en Onder Krijt (Purbeck)

Stop 1 Coombefield quarry – Lagunair, dinosaurus-sporen, fossiele zoutkristallen, golfribbels

Stop 2 Bowen Quarry – Portland Formatie (oölitische kalk) met erboven de Purbeck Formatie

Stop 3 Freshwater Bay – o.a. vuursteen, garnalen en ammonieten (en de mogelijke relatie daartussen!).
Let op: steil paadje; laten we achterwege bij regen; in dat geval alleen een panoramastop.

Stop 3 Panoramastop + beklimming Chesil Beach

Vrijdag 18-05-2018
8.30 uur vertrek

Stop 1: Lulworth Cove – sectie door groot deel van Krijt (Purbeck tot Cenomaan).
De spectaculaire baai is tektonisch bepaald.
Voor de liefhebbers bestaat de mogelijkheid om vanuit Lulworth Cove (in zo’n half uurtje) via een pittig klimmetje naar een ander strand te lopen (Durdle Door) waar fraaie rotspartijen ontsloten zijn. Dit is zeer de moeite waard (en … goed voor de conditie ☺).

Lunch in Lulworth Cove

Stop 2 – Kimmeridge Bay – Kimmeridge Clay uit de Boven Jura.

De beroemde Kimmeridge Clay is ongetwijfeld het meest lucratieve gesteente van de Britse eilanden. Het is het moedergesteente (source rock) van (bijna) alle olievelden in de Noordzee.

Zaterdag 19-05-2018
Terug naar huis

6.00 uur – Vertrek per bus uit Weymouth naar Southampton Airport

9.20 uur – Vertrek met KLM vlucht KL0916 naar Schiphol.

11.35 uur – Aankomst Schiphol.

OVERIGE INFORMATIE

Iedereen wordt geacht om op zondagavond 13 Mei om 17.30 uur aanwezig te zijn in de bar van het AcQua Beach hotel, The Esplanade 131 in Weymouth. U kunt uiteraard op eigen gelegenheid, bijvoorbeeld per auto, naar Weymouth gaan want deze reis wordt u aangeboden exclusief vliegreizen. Wel bent u verplicht om de excursie met de bus mee te gaan (een ‘optocht van auto’s’ in linksrijdend Engeland is ongewenst). Georeizen verzorgt het vervoer van en naar de vliegvelden aansluitend op de aangegeven vluchtschema’s.
NB. Voordat u uw ticket boekt graag eerst even contact opnemen met Georeizen of de reis wel door gaat. Als het minimale aantal deelnemers niet wordt gehaald kan de reis worden geannuleerd (zie ook het Reisreglement).

Voorbespreking
Enige weken voorafgaand aan het vertrek voor deze reis zal er in Utrecht een voorbespreking zijn. Daarbij is er gelegenheid om kennis te maken en zal er een introductiecollege worden gegeven over de geologie van het gebied. De datum hiervoor wordt later bekend gemaakt.

Reisbescheiden
Voor Groot Brittannië is een geldig paspoort vereist. Denk aan een reis- en annuleringsverzekering!

Wellicht is het handig om vooraf wat Engelse ponden in te slaan voor de eerste uitgaven.

Vervoer
Per touringcar.

Kleding en schoeisel
Dagrugzak niet vergeten. Waterdichte regenkleding kan nodig zijn (jas/broek). Bergschoenen met goede enkelprotectie zijn absoluut nodig op stranden met (grote) keien. De wandelingen zijn niet erg lang, maar soms best wel inspannend als gevolg van het ruwe terrein of de hoogteverschillen. Een goede fysieke gesteldheid is daarom vereist. Georeizen regelt helmen voor alle deelnemers vanwege het gevaar voor vallende stenen onderaan de steile kliffen.

Velduitrusting
Een loep (10x) is erg handig om meer waar te kunnen nemen. Hamer en beitel mogen mee in de rugzak voor degenen die fossielen willen verzamelen. Maar let op: het is streng verboden om in de kliffen zelf te hakken, alleen op het strand mag er op losse stenen worden gehamerd en gebeiteld. Deze excursie is geen fossielenverzameltrip; dus de tijd die er voor wordt ingeruimd is beperkt.

Lunches en diners
Als het weer het toe laat zullen we uiteraard ook in het veld lunchen (bijvoorbeeld lunchpakket bestellen in hotel). In Weymouth zijn veel eetgelegenheden zodat iedereen zelf ’s avonds kan bepalen waar en voor welke prijs en met wie hij of zij wil dineren.

Belangstelling?

Heeft u wel belangstelling maar schikt de datum niet, of wilt u bijvoorbeeld met een eigen groep, klik dan hier.

REISINFORMATIE

Reisdata: zondag 13 mei – zaterdag 19 mei 2018

Geologische reisleiding: 
drs Mark Bouman
drs Francien Braber

Deelnameprijs : € 699,– p.p. bij 17 deelnemers*

Deelnemers: Minimaal 17 – maximaal 22

Verblijf: Hotel (LO)

Vervoer: Vliegtuig en touringcar

Inbegrepen:

  • Logies en ontbijt
  • Vervoer ter plaatse
  • Excursiegids
  • Begeleidings- en organisatiekosten

 

Niet inbegrepen:

  • Vlucht (Amsterdam – Southampton)
  • (Veld)lunches
  • Avondmaaltijd
  • Entreegelden

Eénpersoonskamertoeslag: € 150,–

*) Let op! Prijswijzigingen voorbehouden, zie verder het Reisreglement en kijk ook bij de tab Overige informatie.

Back To Top