Ga naar hoofdinhoud
De Pyreneeën – Een half miljard jaar gebergtevorming!

2 – 10 oktober 2023

 

Een fascinerende tocht door een onvergetelijk berglandschap.

Een geologische reis onder leiding van Arie Speksnijder. Niet alleen de geologie komt aan bod maar ook de lokale cultuur en (pre-)historie.

Waarom deze excursie?

  • Klassiek excursiegebied (honderden geologen gingen u voor!)
  • Unieke geologische doorsnede van complete gebergtegordel
  • Aandacht voor alle aspecten van de geologie
  • Overweldigende landschappen
  • Grote culturele rijkdom
  • Drie landen: Spanje (Catalonië), Andorra, Frankrijk
  • Aangename lokale hotels, goede spijs en drank

Inleiding

Tijdens deze excursie worden alle geologische aspecten van het complexe gebergte op een consistente en simpele wijze getoond. De rode draad van de excursie is de reconstructie in ruimte en tijd vanaf het Cambrium tot heden. Aldus worden stratigrafische verbanden aangetoond, relevante sedimentologische aspecten bekeken, en interessante petrologische aspecten aangesneden. Verder wordt aandacht besteed aan de onderlinge relaties van gesteentedeformatie variërend van micro-schaal tot plaattectonische schaal, de metamorfose die gesteenten hebben ondergaan en de intrusie van granieten.

Dit alles vindt plaats in de prachtige natuur van de zuid (Catalaanse) en noord (Franse) Pyreneeën, gebieden met een rijke historie zodat ook ruimschoots aandacht aan culturele aspecten zal worden geschonken. Wij zullen bijvoorbeeld oog in oog komen te staan met rotstekeningen van de Cro Magnon mens in een van de weinige grotten met prehistorische tekeningen die nog voor een beperkt publiek toegankelijk zijn. Ander hoogtepunt is bezichtiging van de aartsbisschoppelijke kathedraal in La Seu d’Urgell.

Kathedraal La Seu d’Urgell

Katharen kasteel in Lordat

Rotstekeningen in de grot van Niaux

De huidige Pyreneeën zijn ontstaan gedurende vier opeenvolgende gebergte-vormende fasen. De oudste (Cadomisch), die ongeveer 540 miljoen jaar geleden plaatsvond, is nog maar moeilijk te detecteren. De Caledonische deformatie (450 miljoen jaar) was mild maar is goed gedocumenteerd. De kern van de Pyreneeën wordt gevormd door gedeformeerde gesteenten van een jongere fase die ongeveer 300 miljoen jaar oud is (Varistisch). De jongste delen bevinden zich langs de noordrand in Frankrijk en aan de zuidrand in Catalonië. Deze zijn van dezelfde deformatie ouderdom als de Alpen (rond de 50 miljoen jaar).

Alle fasen kenmerken zich door het optreden van dezelfde processen: bewegingen van continentale platen, bekkenvorming en sedimentatie, deformatie, metamorfose (onder hoge temperatuur en druk), het smelten van gesteenten, en tenslotte opheffing van het gehele gebergte. Niettemin zijn er ook duidelijke verschillen tussen de verschillende gebergtevormingen aan te wijzen; deze zullen tijdens de excursie uitgebreid worden besproken.

De route (Getallen geven excursiedagen aan)

GEOLOGIE 

Gedurende deze excursie zal aan de hand van vele verschillende geologische aspecten een volledige reconstructie van de gebergte-ontwikkeling worden gegeven. Het biedt een beeld van een complexe geschiedenis van 540.000.000 jaar die het gevolg is van de beweging van twee continentale platen.

De Pyreneeën bieden een unieke gelegenheid om over betrekkelijk korte afstanden gesteenten te bestuderen die in ouderdom variëren van Cambrium tot recent, van niet-metamorf tot hoog-metamorfe gesteenten en granitische smelten. Tegelijkertijd loopt ook de mate van deformatie op.

Allereerst bekijken we het Alpiene dekblad systeem aan de zuidrand van het gebergte. Mesozoische sedimenten, vooral carbonaten, zijn op een decollement laag naar het zuiden verschoven en op elkaar gestapeld; dit is spectaculair in het veld waar te nemen. Vervolgens gaan we het breuksysteem bekijken waarlangs het dekblad plotseling aan zijn oostrand ophoudt, wat aanleiding geeft tot sterke interne deformatie. Dan iets totaal anders: we bekijken de bedekking van de Varistische Discordantie, die voornamelijk bestaat uit Carboon/ Perm/ Trias continentale afzettingen. Onder de discordantie zijn leien ontsloten van Cambrium – Ordovicium ouderdom, nauwelijks gemetamorfoseerd, maar wel sterk gedeformeerd, Varistisch en zelfs Caledonisch. We volgen stenen van deze ouderdom naar het noorden waar ze al snel sterker metamorf worden en nog intenser gedeformeerd zijn totdat uiteindelijk het gesteente smelt.

 

DAGPROGRAMMA

Dag 1 – Maandag 2 oktober 2023

Vlucht Amsterdam (AMS ) – Barcelona (BCN), KL 1669, vertrek 10:20

Vervoer van het Prat de Llobregat vliegveld, ten zuiden van Barcelona, naar Gerb (eerste ontsluiting) en uiteindelijk naar Tremp (hotel). Aan het einde van de middag een geologische en culturele verrassing!

Deze eerste dag bestuderen we het Alpiene dekbladsysteem, inclusief de hoofdoverschuiving in een prachtige kloof met enorme steil-wanden (zie foto hieronder).

Overnachting Hotel Segle XX, Plaça de la Creu 8, 25620 Tremp, Lleida, Espanya, +34 973 650000.

Oude stad Tremp. Ons hotel (H) ligt aan de ring, vlakbij het geologisch museum (G). Het hotel heeft een zwembad.

Terradets, derde excursie stop. Dekbladen bestaande uit Mesozoische carbonaten.

Dag 2 – Dinsdag 3 oktober

Rit naar het noorden door het dal van de Noguera Pallaresa rivier. Alpiene dekbladen met complexe interne structuren en diverse lithologieën (o.a. evaporieten en carbonaten). Discordantie van zowel het Varistische gebergte als het Alpiene gebergte. Fraaie Middeleeuws kerk in Gerri de la Sal en een wandeling door een spectaculaire kloof (hieronder).

Terug naar hotel in Tremp. 

Congost de Collegats. Post-orogene conglomeraten.

Dag 3 – Woensdag 4 oktober

Vanaf Tremp naar het oosten. We krijgen onder meer door prachtige uitzichten een overzicht van de Alpiene dekbladen en hun oostelijke begrenzing. Verder bekijken we een bijzonder dikke sectie van continentale Permische afzettingen.

Het is zeer de moeite waard om de aartsbisschoppelijke kathedraal te bezoeken, op enige honderden meters van het hotel.

Overnachting Hotel Avenida, Avinguda de Pau Clarís 24, 25700 La Seu d’Urgell, Lleida, Espanya.

 

Kasteel van Orcau. Turbidieten van Maastricht ouderdom

Boíxols. Oostrand van het dekbladen systeem, grootschalige plooien. Rechts op de achtergrond de Serra del Cadí (2648 m).

Dag 4 – Donderdag 5 oktober

Rit naar Andorra waar we het Varistisch gebergte (ongeveer 300.000.000 jaar oud) gaan bekijken. In een aantal opeenvolgende stops zien we de deformatie van het Varistische gebergte intenser worden en ook de graad van de metamorfose van de Paleozoische gesteenten neemt toe. In de kern van het gebergte naderen we het contact met granitisch gesteente. We zien iets van het voornamelijk economische toerisme van Andorra, maar ook fraaie Romaanse kerkjes en een indruk van de oude ijzerertsindustrie.

Terug naar hotel in La Seu d’Urgell.

Andorra la Vella

Dag 5 – Vrijdag 6 oktober

We rijden dwars door Andorra naar de Pas de la Casa (2080m) waar we prachtige uitzichten kunnen bewonderen, zowel naar de Spaanse kant als naar Frankrijk. We passeren een grote breuk in de kern van het gebergte en bekijken contactverschijnselen langs de Varistische granieten. Tenslotte kunnen we heilzaam onze voeten dompelen in het warme bronwater in Ax – les –Thermes.

Overnachting: Hostellerie de la Poste, 16 Avenue Victor Pilhes, 09400 Tarascon-sur-Ariège, Frankrijk.

Dag 6 – Zaterdag 7 oktober

We bekijken metamorfe Mesozoïsche gesteentes en contactverschijnselen rond een Varistische graniet. We zijn nu in het gebied van de Noord Pyreneeën breuk, die de “Spaanse” van de “Franse” Pyreneeën scheidt. Verschillende culturele stops (foto hieronder).

Catharen burcht van Lordat, gebouwd direct naast de Noord Pyreneeën breuk

Dag 7 – Zondag 8 oktober

’s Morgens bezichtigen we de bijzonder spectaculaire grot van Niaux (foto). Verder rustdag in Tarascon.

Rotstekening in de grot van Niaux

Dag 8 – Maandag 9 oktober

Vanuit Tarascon rijden we naar het westen. We bekijken een ontsluiting van de Noord-Pyreneeën breuk en de verschillende verschijnselen rond deze belangrijke breuk, die min of meer de zuidrand van het Europese continent aangeeft. Metamorfose in Mesozoïsche kalken en de intrusie van mantelgesteente. Ruime aandacht voor deze lherzoliet op de type lokaliteit. Daarna ontsluitingen aan de Franse kant van de Noord Pyreneeën.

Etang de Lers, omgeven door aardmantel gesteenten

Overnachting in hotel Horizon 117, Av. Charles de Gaulle., 09190 Lorp-Sentaraille, Frankrijk.

Dag 9 Dinsdag 10 oktober

Onderweg naar de luchthaven van Toulouse bekijken we nog enkele aspecten van de Mesozoïsche Noord-Pyreneeën.

Vlucht Toulouse (TLS) – Amsterdam (AMS), KL 1304, vertrek 14:05

OVERIGE INFORMATIE

Serra de Cadí bij La Seu d’Urgell

Let op!

Voordat u uw tickets boekt: neem dan eerst even contact op met Georeizen (Paul van Olm 06 – 53 97 81 37) om te informeren of de reis doorgaat. Als het minimale aantal deelnemers niet wordt gehaald kan de reis worden geannuleerd (zie ook het Reisreglement).

U moet een voldoende geldig paspoort bij u hebben.

U dient zelf voor een reis- en eventueel annuleringsverzekering te zorgen.

 Zwaarte van de reis

Alle wandelingen tijdens de reis zijn makkelijk ondanks het feit dat we af en toe op grote hoogte komen (meer dan 2400 m op de grens van Andorra en Frankrijk).

Kennismaking en inleiding excursie

Er is geen voorlichtingsbijeenkomst.

Op de eerste dag in het veld maakt u onderling kennis en krijgt u een uitgebreide inleiding over de geologie van het gebied. Bovendien krijgt u een geprinte excursiegids uitgereikt die is samengesteld door dr Arie Speksnijder. Thuis kunt u deze gids al inzien want hij wordt u vooraf als pdf gemaild.

Belangstelling?

Heeft u wel belangstelling maar schikt de datum niet, of wilt u bijvoorbeeld met een eigen groep, klik dan hier.

REISINFORMATIE

Reisdata: maandag 2 oktober – dinsdag 10 oktober 2023

Geologische reisleiding: dr Arie Speksnijder

Technische reisleiding: Paul van Olm

Vervoer: vliegtuig + bus

Verblijf: hotels

Deelnemers: minimaal 14 – maximaal 20

Deelnameprijs: € 950,- pp bij 14 deelnemers*)

Inbegrepen:

  • lokaal vervoer
  • hotels halfpension (logies, ontbijt en diner)
  • excursiegids
  • bezoek grot van Niaux
  • begeleidings- en organisatiekosten

Niet inbegrepen:

  • vlucht (Amsterdam-Barcelona en Toulouse – Amsterdam)
  • (veld)lunches
  • entreekosten

Eén persoonskamertoeslag:
€ 240,-.

 

*) Let op! Prijswijzigingen voorbehouden, zie verder het Reisreglement en kijk ook bij de tab Overige informatie.

Back To Top