Ga naar hoofdinhoud
Leren geologisch karteren

28 – 30 mei 2027

Rocher Bayard bij Dinant

Waarom deze reis?

  • Zelf ervaren hoe geologen werken: meten, tekenen, interpreteren en conclusies trekken.
  • Kennismaken met klassieke ontsluitingen in de Ardennen, leerterrein voor generaties geologen.
  • Actief leren in plaats van passief luisteren: u onderzoekt en reconstrueert zelf!
  • Gebied met wonderlijke landschapsfenomenen.
  • Gesteenten van Cambrium tot Carboon.
  • Een streek waar geologie, natuur en historie naadloos samenkomen.

Uitleg krijgen over de opbouw van een landschap is één ding. Maar hoe weet een geoloog dat eigenlijk? En belangrijker: hoe zou u dat zelf kunnen ontdekken? Niet door alleen te luisteren of te lezen, maar door zelf het landschap te lijf te gaan: door te kijken, meten, tekenen en speuren naar aanwijzingen komt er een indrukwekkend verhaal tot leven van honderden miljoenen jaren oude gebergtevormingen, van tropische zeeën en koraalriffen, van machtige rivierdelta’s en van gigantische moerassen. De stukjes van onze uitdagende puzzel zijn lijnen in rotswanden, patronen in gesteentelagen, karakteristieke fossielen, en typen gesteente (i.c.m. enkele opmerkelijke, kenmerkende details die we in sommige gesteenten aantreffen). Kortom, in dit Ardennenweekend stapt u letterlijk en figuurlijk in de schoenen van een beginnende geoloog!

Rocher Bayard bij Dinant: een 40 meter hoge rotswand die zowel door zijn fossieleninhoud als door zijn structuur veel over de geologische geschiedenis van dit gebied prijsgeeft! We zullen meer van dit soort landschapselementen “onder de loep nemen” tijdens deze excursie. Foto: Denis Closon, “ExploreMeuse.be”

De opzet van deze excursie volgt het eerstejaarsveldwerk naar de Ardennen dat studenten Aardwetenschappen aan Nederlandse universiteiten (Universiteit Utrecht, TU Delft) traditioneel maken. Net als de eerstejaarsstudenten gaat u op pad met kaart, kompas, loep, zoutzuur en veldboek, en ontdekt u stap voor stap hoe u uw losse waarnemingen aaneenrijgt tot een reconstructie van de geologische geschiedenis van het gebied, met als tastbaar resultaat een kennismaking met het zelf samenstellen van een geologische kaart!

Met een (geologen)kompas meten we de stand van de lagen in het veld: een basisvaardigheid die u tijdens de excursie zelf leert toepassen. Aan de hand van dit soort metingen krijgen we inzicht in de geologische opbouw van het gebied, en ontwikkelen we beetje bij beetje een beeld van de ontstaansgeschiedenis van het landschap. Foto: Waldron, J., & Snyder, M. (2020). Geological structures: A practical introduction. University of Alberta Library.

Het deel van de Ardennen dat wij zullen bezoeken is hiervoor een ideaal oefengebied. Op korte afstand vindt u gesteenten van Cambrium (~538 tot ~486 miljoen jaar geleden) tot Carboon (~360 tot ~300 m.j. geleden), geplooid en overschoven tijdens de Caledonische  en Hercynische gebergtevormingen. De diepe dalen van de Maas en haar zijrivieren hebben een dwarsdoorsnede gemaakt door dit gebergte, waardoor plooien, breuken en discordanties prachtig zichtbaar zijn. In oude groeves en rotswanden treft u bovendien fossielen, rifkalken en metamorf gesteente aan.

De indrukwekkende kalksteenpakketten van de groeve van Tailfer. Wat u op deze foto nog niet ziet (een cliffhanger tot aan de excursie) is een fraaie geologische structuur die kenmerkend zal blijken voor dit weekend. Foto: Bert Beckers Photography.

Op vrijdag 28 mei, 12:00, vangt de excursie aan bij de Citadel van Namen (Namur). We overnachten vrijdag en zaterdag in Givet, en sluiten zondag om 14:00 af in een voormalige groeve langs het mooie riviertje De Bocq.  .

Het deel van de Ardennen dat wij zullen onderzoeken, toont een dwarsdoorsnede door een groot deel van de Europese aardgeschiedenis. Hier liggen gesteenten ontsloten die variëren van Cambrium tot Carboon, vervormd door opeenvolgende gebergtevormingen. Tijdens de Caledonische en later de Hercynische orogenese werden deze lagen geplooid, overschoven en lokaal zelfs gemetamorfoseerd. Het resultaat is een landschap waarin de ondergrond niet vlak en eenvoudig is, maar spectaculair vervormd en ingewikkeld opgebouwd.

Deze (versimpelde) geologische kaart van ons gebied toont een wirwar van geologische lagen en eenheden. Wat op het eerste gezicht chaos lijkt, blijkt bij nader inzien een patroon van plooien en overschuivingen dat het verhaal van de Ardennen onthult. Bron: Denayer, J., & Mottequin, B. (2023, July). The Devonian and Carboniferous of southern Belgium. In STRATI 2023 – 5th International Congress on Stratigraphy (Field guidebook, 36 p.). Liège: University of Liège.

De Maas en haar zijrivieren hebben diepe dalen uitgesleten waardoor plooien, breuken en discordanties zichtbaar zijn. Kalksteenriffen uit het Devoon herinneren aan tropische zeeën, zandsteenpakketten aan rivierdelta’s, en schalies en steenkoollagen aan de moerassige bekkens van het Carboon. In sommige delen zijn deze afzettingen onder hoge druk en temperatuur veranderd in schisten en kwartsieten, die laten zien hoe diep het gesteente ooit begraven lag.

Juist deze combinatie van sterk geplooide lagen, uiteenlopende gesteentetypen en fossielen maakt de Ardennen tot een ideaal gebied om de werkwijze van de geoloog te ervaren. Het gebied vertelt een complex en fascinerend verhaal over zeeën en continenten, over tropische klimaten en uitstervingsgolven, en over de vorming van bergen die al lang weer zijn afgesleten.

Dit fossiel van een brachiopode (armpotige) – een schelpachtige – uit de groeve van Beauchateau, vertelt niet alleen een intrigerend verhaal over de wereld waarin dit schelpdier heeft geleefd, maar levert ons ook waardevolle informatie over hoe we deze gesteenteformatie in onze geologische kaart kunnen verwerken. Bron: TheFurther21. (2024, 3 augustus). Geopetal structure inside of a Mid-Devonian brachiopod shell at the Beauchateau quarry near Senzeille, Belgium [Foto]. Wikimedia Commons.
Wie goed kijkt, ontdekt extra puzzelstukken: golfribbels die wijzen op stromingen in een ondiepe zee, fossielen als markante getuigen van oeroude afzettingsmilieus, en subtiele splijtvlakken (schistositeit) die laten zien hoe gesteenten vervormden onder grote druk. Het zijn precies dit soort details die tijdens de excursie aan bod komen en die u zelf leert herkennen en interpreteren.

Belangstelling?

Heeft u wel belangstelling maar schikt de datum niet, of wilt u bijvoorbeeld met een eigen groep, klik dan hier.

REISINFORMATIE

Data: vrijdag 28 t/m zondag 30 mei 2027

Begeleiding: Dick Zijlstra

Kosten incl. hotel: € 259,-* pp (inclusief € 9,- Garantiefonds GGTO). Toeslag éénpersoons kamer €90.-

Inbegrepen:

  • Ibis Budget Hotel in Givet (logies en ontbijtbuffet)
  • excursiegids gedrukt
  • organisatie en geologische begeleiding

Niet inbegrepen:

  • vervoerskosten
  • lunches
  • diners

Vervoer: Eigen vervoer of carpoolen. Afstand 2 x ±400 = ±800 km

Aantal deelnemers: minimaal 7, maximaal 12

Materiaal :

  • Waterdicht schoeisel met goed profiel aanbevolen
  • We gaan ervan uit dat deelnemers zelf een kompas en aantekeningenboekje meenemen.
  • Georeizen kan loepjes uitlenen maar een eigen loepje meenemen is altijd aan te raden.
  • Veiligheidshesjes en helm zijn verplicht!

 

*prijswijzigingen voorbehouden 

Back To Top