skip to Main Content
Complete geologische doorsteek door de Zwitserse Alpen

9 – 17 september 2019

Matterhorn

Waarom deze excursie?

  • Volledige geologische doorsteek door de Alpen
  • Wereldberoemde geologische ontsluitingen
  • Fantastische vergezichten

Wat is er bijzonder aan deze excursie?

De Alpen excursie biedt de unieke gelegenheid een volledige geologische doorsteek door de Alpen te maken. We beginnen aan de noordrand van het gebergte met het bekijken van op elkaar gestapelde dekbladen bestaande uit relatief jonge ondiep-water kalkstenen, en eindigen met het bestuderen van oceaanbodem gesteenten rond de Matterhorn.

Lochseite

Tussen deze spectaculaire begin- en eindpunten zult u van vele andere ontsluitingen kunnen genieten, waaronder de wereldberoemde Lochseite (zie foto), waar u het messcherpe contact tussen twee Helvetische dekbladen zelf kunt aanraken. Dit contact, dat bekend staat als de “Glarner Hoofd-overschuiving”, is ook op grotere schaal ontsloten; we zullen er heen wandelen! (zie foto).

 

Glarner Hoofdoverschuiving

Programma overzicht

De reis wordt uitgevoerd met privé auto’s vanuit Nederland. We rijden in één of twee dagen (zie dagprogramma) naar Walenstadt, waar in de morgen na een korte introductie de excursie aanvangt met het bestuderen van de Helvetische dekbladen.

Terwijl we over het Vierwoudstedenmeer varen hebben we uitzicht op de prachtige plooien die de structuren binnen de stapel Helvetische dekbladen kenmerken (zie foto).

Liggende plooien tussen schuifvlakken bij het Vierwoudstedenmeer

Vervolgens rijden we zuidwaarts en besteden we aandacht aan één van de oude (pre-Alpiene) massieven die in het jonge gebergte zijn ingebed: het Aarmassief (zie foto).

Het Aarmassief met links de Grimselpas.

Op de vierde dag van de excursie zullen we de bekende Furka en Grimselpassen nemen en een bezoek brengen aan de grot in de Rhônegletscher.

We zijn nu in het Italiaans sprekende deel van Zwitserland aangekomen. De gesteenten zijn van vele kilometers diepte opgeheven en daardoor metamorf; we zullen fraaie mineralen in ontsluiting zien die door de metamorfose zijn ontstaan. In de buurt van Locarno bevinden we ons in het ‘wortel gebied’ van de Alpen.

Nog iets zuidelijker, in Italie, bekijken we het breuksysteem dat de zuidelijke geologische begrenzing van de Alpen bepaalt.

Tegen het einde van de excursie keren we terug naar Zwitserland waar we bij Zermatt per trein naar de Gornergrat (3135 m) klimmen om hier de Penninische dekbladen-stapel te bestuderen, die voornamelijk uit diepwater sedimenten en oceaanbodem bestaat.

Praktische aspecten

Er zijn geen lange of steile wandelingen in het programma opgenomen, hoewel er beperkte mogelijkheden zijn om af en toe een spannender route te lopen, in het bijzonder op de laatste excursiedag wanneer de afdaling van de Gornergrat naar Zermatt (1500 m) te voet kan worden afgelegd. Houdt u rekening met alle soorten weer; bedenk ook dat we bij Zermatt hoog in de Alpen verblijven. Uiteraard is stevig schoeisel vereist.

Niet alleen stenen……

Naast het geologisch programma wordt ook uitgebreid aandacht besteed aan historische en culturele aspecten van Zwitserland en de Alpen. Er is een aparte gids beschikbaar omtrent bijzondere culturele en geschiedkundige wetenswaardigheden die we onderweg tegen komen.

En tenslotte: naast de indrukwekkende geologie is het landschappelijk aspect van deze excursie zeer bijzonder; u zult volop kunnen genieten van magnifieke uitzichten in de mooiste delen van de Alpen.

Literatuur 

Ten sterkste aanbevolen:

  • Adrian Pfiffner: Geology of the Alps, ISBN: 978-1-118-70812-5, 368 pages, May 2014, Wiley-Blackwell

Paperback € 57,40, hardcover € 114.80.

GEOLOGIE VAN DE ALPEN

Een korte introductie

Simplified tectonic map of the Alps and surroundings

Jura, Dauphinois and Helvetics belong to the European continental margin, whereas East Alpine and South Alpine were part of the Adrian margin to the South. The Penninic Nappes represent the relatively deep basin between these two continental margins. Two tectonic windows in the Eastern Alpes (Engadin and Tauern windows, indicated by X) prove the existence of Helvetic and Penninic nappes underneath the East Alpine Nappes. Similarly, the occurrence of a tectonic klippe near the Central Alps / Western Alps transition (indicated by Y) proves that the areal extend of the Eastern Alpine Nappes has been much larger than today.

Profiles A – C, cross sections at X and Y, and legend on next pages. Pfiffner (2010)

 

Three simplified cross sections through the Western, Central and Eastern Alps
Locations shown on previous page. Note that the shortening and complexity of deformation in the upper crust is much larger than in the lower crust and mantle. Pfiffner (2010)

 

Geological cross section through the western Tauern window, Eastern Alps
Note that all major structural units of this part of the Alps are represented in this section. Pfiffner (2010)

 

Mythen Klippen in the Central Alps
For location see structural map

DAGPROGRAMMA

Dag 1 – Maandag 9 september

Heenreis van Nederland naar Walenstadt

Als u de heenreis in één dag per auto te vermoeiend vindt dan is het natuurlijk mogelijk om één dag eerder te vertrekken met een extra overnachting (niet bij de prijs inbegrepen).

Overnachting in Walenstadt 

Dag 2 – Dinsdag 10 september

Helvetische dekbladen en contact met Molassebekken.
Omgeving Walenstadt.

Excursie deelnemers stellen zichzelf voor, gevolgd door een geologische introductie van de Alpen. Daarna spectaculaire uitzichten van de Helvetische dekbladen zoals het panorama van de Glarner Hoofdoverschuiving (foto). Verder een bezoek aan de wereldberoemde Lochseite ontsluiting waar we hetzelfde messcherpe overschuivingsvlak kunnen aanraken (foto).

Overnachting in Walenstadt 

Dag 3 – Woensdag 11 september

Helvetische dekbladen en het Aarmassief.
Walenstadt – Wassen

We bekijken de geologie langs de noordrand van het Aarmassief, in het bijzonder de Helvetische dekbladen rond de Klausenpas (foto). Ook in dit geval vergaren we onze kennis door het bekijken van ontsluitingen en panorama’s.

Verder maken we een boottocht over de Vierwaldstaettersee wat een unieke gelegenheid biedt de interne structuur van de Helvetische dekbladen te bestuderen (foto).

Overnachtingen in Wassen 

Dag 4 – Donderdag 12 september

Aarmassief

Wassen en omgeving

Op deze dag leren we meer over het Aarmassief via een spectaculaire tocht over drie bekende Alpen passen: Susten, Grimsel en Furka. Ook staat een bezoek aan de ijsgrot in de Rhônegletscher op het programma.

Overnachting in Wassen

Dag 5 – Vrijdag 13 september

Penninische dekbladen

Van Wassen naar Locarno

We zijn nu in het Penninisch bereik, ten zuiden van de oude massieven. We reizen ondere andere over de Lukmanier pas naar het zuiden en zullen waarnemen dat de metamorfe graad van de gesteenten snel toeneemt: bij het gehucht Frodalera zijn prachtige metamorfe mineralen ontsloten.

Overnachting in Locarno 

Dag 6 – Zaterdag 14 september

Zuidelijke Penninische dekbladen

Omgeving Locarno

Volgens verwachting zijn alle gesteenten langs de uiterste zuidrand van de Alpen hoog-metamorf en zijn ze intens gedeformeerd op verschillende schalen (2 foto’s). ’s Middags gaan we met stoeltjeslift en kabelbaan naar een top vlakbij Locarno om een panoramisch overzicht te krijgen over de ontsluitingen die we ’s ochtends hebben bezocht (foto).

Overnachting in Locarno 

Dag 7 – Zondag 15 september

Insubrische Lijn en zuidelijke Alpen

Van Locarno door Italië naar Zermatt

Op het programma staat een bezoek aan het breuksysteem dat de zuidelijke begrenzing van de Zwitserse Alpen vormt. U krijgt informatie over de geologie ten zuiden van dat breuksysteem maar we kunnen geen relevante ontsluitingen bezoeken; dit zou te tijdrovend zijn en niet veel extra informatie toevoegen. We reizen nu weer in noordelijke richting (maar nog steeds in Italië) waar we de complete Penninische dekblad stapel kunnen aanschouwen in Verampio (foto).

Overnachting in Zermatt 

Dag 8 – Maandag 16 september

De oceanische bodem van de Alpen trog

Omgeving Zermatt

Een overdonderend einde van de excursie rond Zermatt: we reizen per tandradtrein naar de Gornergrat, waar we oceanische gesteenten kunnen zien, tezamen met bijzonder spectaculaire geologische panorama’s, zoals van de Matterhorn (foto). Op meer dan 3000 meter hoogte geven we ook een samenvatting van wat we allemaal geleerd hebben.

’s Avonds afscheid diner in Zermatt.

Overnachting in Zermatt 

Dag 9 – Dinsdag 17 september

Terugreis van Zermatt naar Nederland

Als u de terugreis in één dag per auto te vermoeiend vindt dan is het mogelijk om er twee dagen over te doen door onderweg een hotel nemen (niet bij de prijs inbegrepen).

 

OVERIGE INFORMATIE

Deze Alpenexcursie is een reprise van de traditionele Alpenexcursie voor Leidse studenten geologie, die vele jaren werd geleid door prof. dr. Henk Zwart (inmiddels overleden). De Leidse Geologische Vereniging (L.G.V.) organiseerde deze reis opnieuw in 2012. Met succes! Er bleef ook daarna ruime belangstelling om deze doorsteek door de Alpen mét deskundige uitleg nogmaals te maken. Enkele leden van de L.G.V. hebben het initiatief genomen om deze reis – nu logistiek georganiseerd door Georeizen – weer op het programma te zetten.

Handig om te weten

De reis in Zwitserland (en een stukje Italië) is geheel verzorgd.

De reis wordt uitgevoerd met 3 of 4 privé auto’s: de verdeling van de deelnemers over de verschillende auto’s geschiedt in onderling overleg.

Denk aan een voldoende geldig paspoort. U dient zelf voor een reis- en eventueel annuleringsverzekering te zorgen

Wandelingen

Alle wandelingen tijdens de reis zijn makkelijk ondanks het feit dat we af en toe op grote hoogte komen.

Geologische inleiding

Voor deze reis wordt geen introductiemiddag georganiseerd: op de eerste dag in het veld aan de Walersee krijgt u een uitgebreide geologische inleiding en maakt u ook onderling kennis. Een uitgebreide geologische excursiegids (120 p.) van de hand van Arie Speksnijder wordt uitgereikt (en vooraf opgezonden als PDF). Daarnaast is er een de gids van de hand van Heinz Bürgisser met culturele, geschiedkundige en geoscience data langs de route.

 

Belangstelling?

Heeft u wel belangstelling maar schikt de datum niet, of wilt u bijvoorbeeld met een eigen groep, klik dan hier.

REISINFORMATIE

Reisdata: maandag 9 tot dinsdag 17 september 2019. (eerste en laatste dag zijn reisdagen)
Geologische reisleiding: Dr Arie Speksnijder, geoloog sinds 1973, vooral werkzaam in de olie industrie. Voor nadere informatie kunt u Arie mailen: arie.speksnijder@hotmail.com.
Technische reisleiding: drs Frus Peeters
Deelnemers: Minimaal 10 (plus staf) oftewel 3 auto’s.
Verblijf: Hotels
Vervoer: Het is een carpool/eigen vervoerreis met maximaal vier personenauto’s met ieder vier inzittenden
Deelnameprijs :   €1425 (€15  GGTO garantiefonds bijdrage inbegrepen).

Deze prijs is gebaseerd op 10 deelnemers met 3 eigen auto’s waarbij de kosten op €0.19 /km/auto worden gerekend.

Inbegrepen:

  • vervoer met auto’s NL-CH excursie-NL; tol snelweg CH
  • accommodatie (gedeelde 2-p. kamer), ontbijt (8x)
  • trein Flüelen-Brunnen; Täsch-Gornergrat retour
  • parkeerkosten Flüelen, Locarno, Täsch
  • boot Brunnen-Flüelen 1e klas
  • entree ijsgrot Rhônegletscher
  • kabelbaan en stoeltjeslift Locarno-Cardada
  • bagagetransport Zermatt: station – hotel – station
  • geologische excursiegids
  • culturele gids
  • organisatiekosten

Niet inbegrepen:

  • eten/drinken tijdens heen- en terugreis
  • lunches en diners
  • Toeslag éénpersoonskamer : € 160

Let op! Prijswijzigingen voorbehouden, zie verder het Reisreglement en kijk ook bij de tab Overige informatie.

Back To Top